Oedeemfysiotherapie

Krachttraining en bewegen spelen een rol in de behandeling van oedeem!

Oedeem

Oedeem is een opeenhoping van vocht en eiwitten in het lichaamsweefsel, dit kan zich voordoen op verschillende plaatsen in het lichaam. Er bestaan aangeboren (primaire) of verworven (secundaire) vormen van oedeem.

Verschillende soorten oedeem

Lymfoedeem: Kan ontstaan na de medische behandeling van kanker, na een operatie of na letsel waarbij lymfknopen verwijderd worden of de lymfbanen beschadigd raken. Lymfoedeem wordt niet altijd herkend. Het ontwikkelt zich vaak geleidelijk met een toename van spanning op de huid, waarna na verloop van tijd een zwelling, zwaar gevoel, pijn of bewegingsbeperking ontstaat.

Lipoedeem: Is een stoornis die zich kenmerkt door een ongelijkmatige verdeling van vetweefsel. Vaak is er een verschil is van twee kledingmaten tussen boven en onderlichaam, een begrenzing waardoor handen, voeten en enkels niet zijn aangedaan en er kunnen sneller blauwe plekken ontstaan. Lipoedeem kan zich ontwikkelen tijdens of net na de puberteit, zwangerschap of de menopauze. Lipoedeem is een chronische aandoening die naast een psychische belasting kan leiden tot lymfoedeem, gewrichtsklachten en spierkrachtsverlies.

Veneus oedeem: Chronische Veneuze Insufficiëntie (CVI) ontstaat door de verminderde werking van de kleppen in de bloedvaten. Door een verminderde bloeddoorstroming ontstaat een vochtophoping. Deze vorm van oedeem kenmerkt zich door een moe en zwaar gevoel in de benen, kramp of onrustige benen, dunne kwetsbare huid, spataderen of vocht rond de enkels.

Behandeldoel

De fysieke en mentale belemmeringen ontstaan door de verschillende vormen van oedeem, zijn van invloed op het uitvoeren van dagelijkse activiteiten en de kwaliteit van leven.

De therapie richt zich op het beperken en terugdringen van het vochtvolume en goede voorlichting. Aansluitend, afhankelijk van het effect van de behandeling, wordt gekeken of u zelf de regie kunt overnemen. Voor de behandeling van oedeem wordt uitgegaan van de actuele multidisciplinaire richtlijn oedeem.

Behandelplan op maat

  • Manuele lymfdrainage: Is een massage techniek die gericht is op het stimuleren en afvoeren van vocht en het activeren van de functie van de niet aangedane lymfvaten en lymfknopen.
  • Compressietherapie: Om de afname van vocht zo spoedig mogelijk te realiseren, zal er in de meeste gevallen gebandageerd worden. Waarna er aansluitend een therapeutische elastische kous kan worden aangemeten om het effect te behouden.
  • Krachttraining en oefentherapie: Bewegen is essentieel voor de werking van het lymfsysteem. Gedoseerd opbouwen van krachttraining wordt bij (risico) op oedeem aanbevolen als onderdeel van een optimale behandeling.
  • Coaching en begeleiding: Door ‘plezier en vertrouwen’ te hebben in bewegen, wordt u gestimuleerd tot een actieve leefstijl.
  • Lymftaping: Het liften van de huid bevordert de lymfafvoer in de huid en kan de behandeling ondersteunen.
  • Bindweefsel-, litteken- en fibrosetechnieken: Operaties en radiotherapie kunnen verklevingen en littekenweefsel tot gevolg hebben, waardoor pijn of mobiliteitsbeperkingen ontstaan. Met speciale behandeltechnieken wordt het weefsel soepel en losser gemaakt.
  • Advies: Op het gebied van leefstijl, voeding, dagindeling en verdeling van energie, het voorkomen van infecties en goede huidzorg.
  • Zelfmanagement: Er wordt aangeleerd om zelf te screenen op eventuele toename van oedeem, het herkennen van risicofactoren en het zo mogelijk zelf masseren en bandageren van oedeem.

Met de tips die u krijgt, kunt u zelf aan de slag!

Voor de behandeling van oedeem wordt er multidisciplinair samengewerkt.

De oedeemfysiotherapeut is eveneens oncologiefysiotherapeut (MSc. i.o.) en lid van:
De Nederlandse Vereniging voor Fysiotherapie binnen de Lymfologie en oncologie,
Oncologie Fysiotherapeutisch netwerk Treant-ziekenhuizen
Onconet